De ‘beste leiders’ bestaan niet

WEB_Jannes-Schuiling-300x300 Wat denkt u, kunnen Donald Trump, Elon Musk (Tesla), Ralph Hamers (ING), Frans van Houten (Philips), Wiebe Draijer (Rabobank), Feike Sijbesma (DSM), Jan Hommen (KPMG) Dick Boer (Ahold) Jacques van den Broek (Randstad), Mark Rutte, Marcel Boekhoorn (HEMA) maar ook Ghandi en bijvoorbeeld Nelson Mandela, onder alle omstandigheden en in alle situaties succesvol zijn?

De meest bekende en meest invloedrijke managementgoeroes zoals Robert Quinn, Hersey en Blanchard e.a., gaan ervan uit dat dit mogelijk is, zo niet noodzakelijk. Volgens deze klassiekers lijken leiders op kameleons, die telkens van kleur kunnen en moeten verschieten. Die zich steeds kunnen en moeten aanpassen aan de situatie waarin ze verkeren, 0nder alle omstandigheden. Deze worden bijvoorbeeld bepaald door de levensfase waarin een organisatie zich bevindt. Maar ook of een organisatie zich in een meer stabiele of misschien wel in een crisissituatie bevindt. Bovendien is de kennis, kunde, ervaring en het gedrag van medewerkers van invloed op de stijl die de leidinggevende zou moeten hanteren. Effectieve, succesvolle leiders beschikken volgens hen over een compleet gedragsrepertoire. Zij kunnen de leiderschapsstijl kiezen en hierin variëren, passend bij de situatie.

Variëren in stijl

Volgens het model van situationeel leidinggeven van Hersey en Blanchard bijvoorbeeld, kunnen en dienen managers steeds te variëren tussen wel vier stijlen. De stijl is afhankelijk van de medewerkers aan wie leiding wordt gegeven. Eenvoudig gezegd komt het erop neer dat je sommige medewerkers zeer directief moet aansturen (dirigeren) en anderen juist veel vrijheid van handelen moet geven (delegeren). De boodschap van Robert Quinn is dat een effectieve leidinggevende kan variëren tussen zo’n acht managementrollen, en zelfs tegengestelde stijlen kan integreren.

Inmiddels is de wetenschap verder. Nu weten we beter. Er is geen leider die in alle omstandigheden succesvol kan zijn. De beste leider bestaat niet. Mensen hebben een meer dominante voorkeursstijl die in bepaalde omstandigheden het best tot z’n recht komt. En zijn niet of nauwelijks in staat om van leiderschapsstijl te switchen. Sterker nog, u kunt als leider pas echt succesvol zijn als uw kwaliteiten en persoonlijkheid matchen met de omgeving of situatie waarin u werkzaam bent. Prof. Mark van Vugt e.a. zeggen hierover in hun boek Gezag: “Dit is wat we hier een niche noemen: de optimale combinatie tussen persoon en omgeving. Vind je een omgeving waarin je met jouw persoonlijkheid en kwaliteiten een verschil kunt maken, dan is dat jouw niche. Elke grote leider heeft een niche.” Het is aan te raden uw talenten in te zetten in die omgeving die het beste bij u past. Of zoals prof. Janka Stoker dit in haar boek ‘Goede leiders zweven niet’ noemt: “Effectief leiderschap is in belangrijke mate context-specifiek.” Ook volgens haar wordt effectief leiderschap in belangrijke make bepaald door de omstandigheden waarin de leider en zijn of haar volgers verkeren.

De context

Op basis van mijn ervaring durf ik te beweren dat veel bedrijven bij het werven en selecteren van nieuwe leiders/manager weinig tot geen rekening houden met de context waarin de leider moet optreden. En dat dit ten koste gaat van de effectiviteit van leider. Omgekeerd weten veel leiders niet over welke talenten zij beschikken en in welke omgeving deze het beste tot hun recht komen. Hiermee doen zij zichzelf en de organisatie veel te kort.

Weet u in welke omgeving u met uw kwaliteiten en persoonlijkheid het beste uit de verf komt? Wanneer bent u op uw best?

Jannes Schuiling is eigenaar van Schuiling Consult in Franeker. Hij adviseert, begeleidt en ondersteunt managers en ondernemers in crisissituaties en/of in hun streven naar het hoogst haalbare resultaat. Schuiling kent de valkuilen van management en werkt aan het versterken van mensen, teams en organisaties. Meer info: www.schuilingconsult.nl.

Lees alle columns van Jannes Schuiling in ons dossier Management.

Lees ook
Krachtig leiderschap

Krachtig leiderschap

Om meteen met de deur in huis te vallen: een krachtig leider word je niet zomaar. De vijf vaardigheden waarover je als leider moet beschikken, komen niet aanwaaien. Het vergt hard werken en doorzettingsvermogen om de persoon te worden die in elke situatie het hoofd koel houdt, de lijnen uitzet en proactief handelt. Die vaardigheden zijn: zelfreflectie,...

Macht of gezag

Macht of gezag

In april 2016 luidde de titel van mijn bijdrage aan Bakkers in Bedrijf: ‘Als de baas een hork is.’ Het ging over dominant, op macht gebaseerd gedrag van een ‘leider’ en het effect hiervan op anderen. Het gedrag dat angst en onzekerheid inboezemt, van het type leider dat zich superieur waant. Altijd bezig de ander eronder...

Als de baas een hork is

Als de baas een hork is

Een ondernemer die zorgt voor veiligheid en vertrouwen, is het meest effectief. Toch blijken twee op de drie medewerkers hun baas een hork te vinden. Wat denken ze van u? “Daar is hij. Zijn auto stop op de parkeerplaats, hij stapt uit. De baas is in aantocht. We kijken allemaal naar buiten, maar het is nog niet te zien. We vragen ons af hoe zijn...

Allround Bakker Waddeneilanden seizoen of lange termijn

Allround Bakker Waddeneilanden seizoen of lange termijn

Wat ga je doen?Je zal je bezighouden met de productie van dagverse brood en banketproducten. Zowel groot als kleinbrood wordt in een luxe assortiment aangeboden....

Allround bakker Terschelling

Allround bakker Terschelling

Wat ga je doen?In deze functie zal je allround functie zal je bezig zijn met reguliere bakkerswerkzaamheden op zowel brood als banket gebied. Daarnaast zal je ook...

Broodbakker omgeving Heerhugowaard

Broodbakker omgeving Heerhugowaard

Wat ga je doen?Aangekomen op je werk begin je eerst lekker met een verse koffie daarna ga je aan de bak. Je stelt je productielijn in, je weegt de grondstoffen en...