Dossier

Historische recepten

Elke twee weken publiceert het Nederlands Bakkerijmuseum ‘Het Warme Land’ in Hattem een nieuw recept in de Servicebrief van Bakkers in bedrijf. Achter elk recept zit een verhaal. Voor meer informatie kunt u ook een kijkje nemen op de website van het Bakkerijmuseum.

De specialisten van Flynth – accountants en adviseurs – verzorgen iedere editie van de Servicebrief een kostprijsberekening bij het recept dat centraal staat.

  • room borstplaat

    Recept: Borstplaat

    Borstplaat is van oudsher een middel tegen verkoudheid en kou op de borst. Sinds de 17e eeuw hebben deze ‘borstklontjes’ een uitgebreide ontwikkeling doorgemaakt naar onze hedendaagse decemberlekkernij. De mens is een zoetekauw, daarover bestaat geen twijfel. Van oudsher werd honing als zoetstof gebruikt. Dat… Lees verder →

  • Keallepoaten. Bron: echte bakker Eddy de Jong

    Recept: lokale specialiteit – Kalverpoten

    Op vakantie dichtbij of naar verre oorden maken we dagelijks kennis met lokale specialiteiten. Een reis langs Hollandse dorpen en steden toont een veelvoud aan deze regionale lekkernijen zoals de Friese Kalverpoten. Uddel heeft zijn Uddelermeertjes, Hoog Soeren zijn Echoputjes, de Veluwe zijn Zwieneköttels, Arnhem… Lees verder →

  • Paleisbanket gemaakt in museum de Oude Bakkerij Medemblik

    Recept: Amandelgebak en Paleisbanket

    Amandelen behoren tot de oudste en meest belangrijke ingrediënten in de banketbakkerij. Ze werden al in de Middeleeuwen veelvuldig gebruikt in zowel de Arabische als in de West-Europese keuken. Amandelmelk was in die tijd een belangrijke voorloper van de latere blanc manger. Hoewel ze ook… Lees verder →

  • Perlagrek 2009

    Recept: Pain à la grecque (grachtenbroodkoekjes)

    Pain à la grecque is een typisch Brussels gebak bestaande uit een rechthoekig brood met melk, bruine suiker en kaneel, versierd met kristalsuiker. Het gilde van Sint Michiel probeert deze oude Brusselse specialiteit nieuw leven in te blazen. Grecht = gracht Pain à la grecque… Lees verder →

  • kletskoppen1

    Recept: kletskoppen of Van Speijkjes

    ‘Dat syn van die platte, ronde dinghen; Die ons de “schorftenhoofden” noemt; Vandaag gaat het over ‘schorftenhoofden’, nu beter bij ons bekend als kletskoppen, kantelingen of Van Speykjes. Hartige en zoete kletskoppen Een kletskopje is een heel hard, dun en bijzonder knapperig koekje, dat voornamelijk… Lees verder →

  • saint honoretaart 24kitchen

    Recept: Saint-Honorétaart

    Brood- en banketbakkers kenden vroeger diverse schutspatronen waaronder Sint Autbertus en in sommige gevallen Sint Lucia. Ter ere van de heilige Sint Honoratus van Amiens werd de Saint Honorétaart bedacht. Een waardig eerbetoon voor de schutspatroon van brood-, banket- en hostiebakkers. Een Saint Honorétaart is… Lees verder →

  • foto: Weekendbakerij

    Recept: Hernhutters en Oranjebloesemschuim

    De bakkers van de Hernhuttergemeenschap in Zeist introduceerden nieuwe banketproducten als Hernhuttertjes, Zeister Geduld en Oranjebloesemschuim. De Evangelische Broedergemeente Hernhutters vestigde zich in 1734 in Nederland, in de buurt van IJsselstein om precies te zijn. Deze broedergemeente bestond niet alleen uit een kerkgenootschap maar ook… Lees verder →

  • Bakkerskoek met sinas (Zeelandia)

    Koek in Nederland

    Nederlanders waren en zijn koeketers. De Amsterdammers spanden vroeger blijkbaar de kroon want – met eer- droegen zij als scheldnaam ‘koeketers’. Germanen, Grieken, Romeinen, Middeleeuwers: er is bijna geen volk of periode te bedenken waarin de mens geen koek bakte. Er wordt gezegd dat het… Lees verder →

  • Uddeler meertjes

    Lokale specialiteiten

    Nu de vakanties weer losbarsten en met name binnenlandse vakanties in tijden van economische malaise populair zijn, is het zaak om als brood- en banketbakker te werken aan lokale specialiteiten. Uw voorgangers waren daar ook zeer bedreven in. In deze aflevering gaan we in op… Lees verder →

  • sandwiches (2)

    Pinksterpicknick en sandwiches

    De woorden ‘picknick’ en ‘sandwiches’ passen goed bij fraai lente- en zomerweer. Daarom ditmaal een duik in het ontstaan van deze woorden en een recept voor een bijpassend picknickbrood. Picknick Er zijn twee landen die beweren dat ze het idee voor een picknick – een… Lees verder →

  • Drents turfje, Drents museum Assen

    Recept: turfjes

    In ons kouwe kikkerland was turf in vroeger eeuwen dé manier om je bakkersoven of kachel te stoken. Daar herinneren diverse soorten turfkoekjes en zelfs een turfbrood aan. Dat turf een belangrijke rol speelde in leven van alle dag bewijzen de vele foto’s  van turfschepen… Lees verder →

  • Koninkje, uit het boek groot en klein luxe - brood van G.W. Barendsen

    Recept: koninkjes

    Van oudsher bestaat er een goede relatie tussen de bakkerijbranche en het Koningshuis. Geen wonder: de Koninklijke feestdagen zijn aanleiding voor extra verkoop van Oranjeproducten. Daarom bakken we voor de nieuw ingevoerde Koningsspelen dit jaar ‘Koninkjes’. Ons vorstenhuis en de kleur Oranje Als wij aan… Lees verder →

  • Luilakbollen 4

    Hemelvaartsbollen uit Rotterdam

    “’s Morgens hil vroeg gaot ze uut en at ze dan tuus komp, kroep ze wir in bet. Dat numen ze dauwtrappen” , aldus een Gelderse boer in 1954. Het dauwtrappen gaat niet op een lege maag. Daar horen Rotterdamse Hemelvaartbollen bij. Achtergronden bij Hemelvaart… Lees verder →

  • italiaans paasbrood

    Pasen: matzes en paasbrood

       Het oudst bekende Paasbrood ontstond toen de Israëlieten wegtrokken uit Egypte waar zij 40 jaar in ballingschap hadden doorgebracht. In haast werden broden gebakken voor de lange reis. Er was geen gelegenheid het deeg te laten rijzen en zo ontstonden de ‘mazoth’ of matzes.… Lees verder →

  • Mutzen_duitsland

    Recept: Limburgse mutzen

    In de carnavalstijd worden jaarlijks tienduizenden nonnevotten en worstenbroodjes verorberd. Maar van oudsher waren er nog tal van andere lekkernijen die tijdens dit feestgedruis de inwendige mens moesten versterken. Vastenavond werd vroeger ook wel ‘Bacchusdag’ of ‘smuldag’ genoemd. Vlak voor het begin van de Vastentijd… Lees verder →

  • soort schootjes

    Recept: lichtmisbrood / deelbrood

    De maand februari was in diverse regio’s in ons land de periode waarin het zogenoemde ‘deelbrood’ werd uitgedeeld aan de armen. Dit gebruik vond zowel plaats op de avond vóór 2 februari (Maria Lichtmis) als op de vooravond van 24 februari, de dag van de… Lees verder →

  • kroggens_klaar

    Recept: Elburger Kroggens

    De Elburger kroggens, een locale specialiteit waar menigeen in de jaren ’50 en ’60 een ‘moord’ voor zou doen. Anno 2014 is er nog één bakker die ze bakt in dit oude vesting- en visserijstadje: bakkerij Docter. Maar laten we eerst eens nader op die… Lees verder →

  • haarlemmerhalletjes in blik

    Recept: Haarlemmer Halletjes

    Haarlemmers werden vroeger Houten Haarlemmers genoemd, omdat er met hen geen feestje te vieren viel. Op deze boute uitspraak valt echter wel wat af te dingen: Haarlem is ook de stad van lekkernijen als Jopenbier, Fonteinkoek en de internationaal vermaarde Haarlemmer Halletjes. Haarlemmer Halletjes zijn… Lees verder →

  • Brioche

    Recept: Brioche

    “Als het volk niets te eten heeft, geef ze dan brioche!” Die onsterfelijke woorden zou koningin Marie-Antoinette hebben gesproken toen het Franse volk in de 18e eeuw in opstand kwam tegen de honger, armoe en haar decadente levensstijl en die van haar man Lodewijk XVI.… Lees verder →

  • Sneeuwballen, foto Smulweb

    Recept: Slemp en Sneeuwballen

    Met Slemp en Sneeuwballen luiden we het oude jaar uit. De donkere Midwintermaanden waren van oudsher vol van mystiek, symboliek en vreedzame Kerstgebruiken. Haver In Limburg werden in de nacht vóór Kerst zakken met haver voor de paarden klaargelegd. Deze haver zou extra heilzaam zijn voor… Lees verder →

  • rauwkost

    Hartig banket: salade

    We gaan ook in deze museale aflevering nog even door op de hartige kant van banket. Tot in de eerste helft van de 20e eeuw waren de meeste ambachtelijke banketbakkers tevens cateraar. Als ware culinaire grootmeester leverden zij gastronomische hoogstandjes af, hetzij in de vorm… Lees verder →

  • speculaas1

    Recept: Limburgse taaitaai

    Taaitaai werd vroeger ook wel biesjesdeeg genoemd, een duidelijke verwijzing naar de heidense oorsprong ervan. Men doelde daarbij op het uitbeelden van dieren (beestjes) in koek of brood. Met de komst van de herfst begon èn begint voor tal van bakkers ook de voorbereiding voor… Lees verder →

  • kroketten

    Geschiedenis van de hartige snack

    Als we het over de hartige snacks uit de banketbakkerij hebben, hebben we het deels over gefrituurde producten. Het frituren van deegstukjes zou zijn oorsprong vinden in de landen rondom de Middellandse Zee waar het goede olijfolie ruim voorhanden was. In de bakkerijen van farao… Lees verder →

  • jan hagel

    Recept: Jan Hagel

    U hoeft echt geen ‘Jan Hen’ (oftewel een sukkel) te zijn om te genieten van een lekker krokant gebakken Jan Hagelkoekje.  Er zijn tal van Nederlandse bakproducten met een jongensnaam. Zo kende men in Amersfoort de ‘Keesjes’, een soort speculaasjes. In de Zaanstreek werd er… Lees verder →

  • bron: flickr.

    Recept: Boterbabbelaars

    Iedere streek, dorp of stad kent zijn eigen lekkernijen. Dé Zeeuwse specialiteit – naast de stroperige bolussen – is de boterbabbelaar, één van de voorlopers van onze tegenwoordige toffee en lolly. Als de Zeeuwse akkers weer tonnen aan suikerbieten hadden opgeleverd, kon er heel wat… Lees verder →

  • madeleines

    Recept: madeleines

    De madeleine-cakejes zouden een probaat middel tegen Alzheimer kunnen zijn. Als we tenminste afgaan op de Franse schrijver Marcel Proust. De geur van een madeleine opende voor hem een wereld aan herinneringen. De Franse schrijver Marcel Proust beschreef in zijn boek ‘A la recherche du… Lees verder →

  • roggebrood vormen

    Recept: roggebrood

    De verwende Romein Plinius de Oudere vond roggebrood een minderwaardig product dat alleen goed genoeg was tijdens hongersnoden. In de middeleeuwen werd roggebrood of zwart brood vooral gegeten door de minder bedeelden die het duurdere tarwebrood niet konden betalen. Napoleon moest er op zijn beurt… Lees verder →

  • kaneelbolussen. foto: www.challengeteamsailing.nl

    Recept: suikerbolussen

    Geschiedenis van de bolus De weduwe Singer bakte rond 1900 voor het laatst haar typische, koshere, Hongaars/ Joodse bolussen. Van heinde en ver kwamen de mensen op deze gebeurtenis af om de smakelijke bolussen te bemachtigen. De weduwe leeft voort in haar recept voor Hongaarse… Lees verder →

  • Charlotte met frambozenschuimijs. Foto: kookjij.nl

    Recept: Charlotte Russe

    De Charlotte Russe is een gemakkelijk te maken dessert: een bavarois van room en vruchten, afgedekt met lange vingers. Meesterkok Marie Antoine Carême bedacht het gerecht, zoveel is zeker. Wie Charlotte was, is echter een vraag waarop vele antwoorden mogelijk zijn. Beieren Laten we beginnen… Lees verder →

  • Linzertorte, foto Linz Tourismus

    Recept: Linzertorte: ‘s werelds oudste taart

    De Linzer Torte (of Linzertorte) stamt uit het Oostenrijkse plaatsje Linz en staat bekend als de oudst bekende taart ter wereld. Het is voor velen nog steeds een vakantieklassieker, niet alleen in Oostenrijk maar ook in Duitsland, Hongarije, Zwitserland en Oostenrijk. In Noord-Amerikaanse bakkerijen wordt… Lees verder →

  • flan bresilienne

    Recept: flan Bresilienne

    Flan is een gerecht met een lange stamboom en vele gezichten. Het kan een dessert zijn maar ook een taart of een soort quiche. De flan als dessert of pudding is populair bij onze zuiderburen maar met name ook in Spanje en Portugal. Het woord… Lees verder →

  • Kipferl

    Recept: croissants

    De croissant is typisch zo’n broodje dat is omgeven door culinaire legenden. Werd de halve maan ontwikkeld nadat in 1683 een Oostenrijkse bakker de Ottomanen ervan weerhouden had om de stad Wenen te belegeren? Of was het toch de voormalige officier August Zang die in… Lees verder →

  • Koffiebroodjes

    Koffie

    Als  wij in de 17e eeuw kennis maken met een nieuw, zwart, ietwat bitter vocht dat ‘koffie’ heet, zijn we flink in de wolken. Het goedje blijkt namelijk perfect te passen bij onze heerlijke taarten en gebakjes! In Aden dronk men al in 1420 koffie… Lees verder →

  • Jodenkoeken 2

    Jodenkoeken

    Niet alleen de oude heidense volken hebben de cultuur – historie van ons brood en banket beïnvloed. Ook de Joden drukten er hun stempel op met bijvoorbeeld galletjes en vlechtbroden. Naast de Germaans- heidense religie was ook de Joods – Christelijke traditie van betekenis voor… Lees verder →

  • Luilakbollen

    Recept: Luilakbollen

    Luilakbollen waren (en zijn her en der) dé lekkernij voor Pinksteren. Daarom duiken we ditmaal in de historie van bollenbakkers, bollenkakkers en een heus bollenoproer. Eeuwenlang blies de bakker de bakkershoorn om zijn klanten te waarschuwen dat hun dagelijks rantsoen van verse broodjes of bollen… Lees verder →

  • wilhelmina

    Recept voor Wilhelminakoekjes

    Met het oog op 4 en 5 mei besteden we ditmaal aandacht aan koningin Wilhelmina. Tijdens de oorlogsjaren richtte bakker Boer zijn koekjes op de vijand. Zijn ‘Wilhelmientjes’ schoten de Duitsers in het verkeerde keelgat! Wat doet een banketbakker in oorlogstijd? Hij richt zijn koekjes… Lees verder →

  • bannock

    Bannocks met Meiviering

    De Paastijd is achter de rug en we richten ons nu op de Meiviering, van oorsprong een vruchtbaarheidsfeest dat de lente aankondigde. De Engelse bannocks werden in heel Europa gebruikt voor ‘brood en spelen’. De oude heidense volken, zoals de Germanen, waren de eerste die… Lees verder →

  • Luxe Mazaringebak met rumsiroop, walnotencrème en een chocoladeganache, gemaakt door de Engelsman Michael Nadell.

    Recept: Mazarijntje

    Het originele Mazaringebak is een amandelgebak dat zijn naam te danken heeft aan de eerwaardige Franse kardinaal Jules Mazarin. In ons land is dit gebak ook bekend als ‘Mazarijntje’. Tal van internationale VIP’s hebben in de loop der decennia hun naam geschonken aan bijzondere gerechten.… Lees verder →

  • Merengues

    Recept voor meringue

    In de wereld van schuimwerk staan meringues, polonaises en baissers centraal. De meringue werd ontwikkeld in 1720 en is genoemd naar het stadje Mehringen. Het was de Zwitserse banketbakker Casparine die in 1720 het gebakje met ‘crème chantilly’ oftewel opgeklopte slagroom ontwikkelde. De lekkernij verwierf… Lees verder →

  • Illustratie uit het huisboek van de familie Cerruti

    Recept voor dadeltaart

    De banketbakkers in het oude Rome waren al ware kunstenaars, zo blijkt uit deze voedzame dadeltaart. De hartig/ zoete taart was ook geliefd buiten de hoofdstad van het Romeinse Rijk. Een prima product voor de lever volgens het begeleidend schrijven maar niet best voor de… Lees verder →

  • Sint Pieter

    Sint Pieter

    In het Friese waterdorp Grouw wordt jaarlijks op 22 februari Sint Pieter binnengehaald, oftewel Sint Petrus. Ter ere van zijn feestdag werden speciale Pieterskoeken gebakken, een soort duivekater. In vroeger eeuwen was het niet voor iedereen vanzelfsprekend dat de lente begon op 21 maart. Voor… Lees verder →

  • Adriaan de Lelie - Bakkershoorn

    De bakkershoorn

    Binnen de bakkerijbranche waren hoorns op diverse manieren bekend. Met de bakkershoorn blies de bakker ’s ochtends zijn klanten wakker. Gevulde hoorntjes of cornets deden het goed als zoet gebak of hartig voorgerecht. We kennen allemaal wel het kinderrijmpje dat als volgt gaat: De bakker… Lees verder →

  • Beatrixtaart, 1938, bron Misset

    Beatrixtaart

    Op 31 januari wordt koningin Beatrix 75 jaar. Al jaren lang proberen royalty watchers te voorspellen wanneer zij de troon zal overdragen aan Willem-Alexander en Máxima. Mocht dat dit jaar het geval zijn, dan bent u alvast voorbereid met deze Beatrixtaart. Het was bakker Meijer… Lees verder →

  • IJs uit Kabul

    IJs uit Afghanistan

    Deze editie iets anders dan anders. Namelijk een ijsrecept uit Afghanistan. In een land waar de koelkast nog geen gemeengoed is, wordt ambachtelijk ijs nog op de traditionele wijze gemaakt. Zoals wij dat in Nederland vroeger deden. In het Dari, het Perzische dialect dat men… Lees verder →

  • Mooren bonenkoning

    Koning voor één dag op Driekoningen

    In veel landen wordt een Driekoningenbrood of Koningsbrood gebakken met een boon erin. Wie de boon vindt, is die dag de baas. De Romeinen kenden het gebruik al om tijdens de Nieuwjaarsviering door middel van een koek met ingebakken boon een narrenkoning te kiezen.  De… Lees verder →

  • Marsepeinen geluksvarkentjes, coll. Ned. Bakkerijmuseum

    De zoete historie van marsepein

    ‘Neemt een deel zoete, gepelde amandelen en meng het met één deel fijne suiker. Verwarm het geheel in rozenwater boven een zacht vuurtje tot de substantie niet meer kleeft; voeg nog een heel of half deel witte suiker toe en kneed het geheel goed door’.… Lees verder →

  • gingerbread cookie

    Gelukbrengende broodpoppen

    Wees eens origineel en bak voor uw klanten naast alle oliebollen en appelflappen eens een stevige gelukbrengende kerel, een oud wijf of een wikkelkind ter gelegenheid van het Nieuwe Jaar! Dukatenkakker De dukatenkakker was niet alleen in Nederland maar ook in Duitsland en Frankrijk eeuwenlang… Lees verder →

  • Timpen

    Van Kersttimpen en smurriebroodjes

    We genieten de komende maanden allemaal van de bekende Kerstproducten als stollen, tulbanden en kerstkransjes. Daarom dit keer aandacht voor de minder bekende, meer lokaal getinte en vooral folkloristische Kerstproducten. Timp Het timpenbrood en de kleinere timpjes vormen een herinnering aan de vroegere dieroffers en… Lees verder →

  • speculaas Stadswapen

    Speculaas: van ‘claeskoekjes’ tot ‘spikkelassies’

    Geurige, knapperige speculaasjes zijn eenvoudig niet meer weg te denken bij onze Hollandse wintermaanden. Maar ook over de grens kent men deze heerlijkheden: Spekulatius in Duitsland en Oostenrijk, speculoos of spekolaus in België en Frankrijk, spikkelassies  in Amerika. Via de offerbroden van de Germanen en… Lees verder →

  • Sinterklaaslekkernijen in 1938

    Een duik in de geschiedenis van Sinterklaasletters

    Banketletters, chocoladeletters, letters van suikergoed of marsepein: jaarlijks gaan er tienduizenden over de toonbank als de Goedheiligman weer in het land is. De toepassing van letters als snoepgoed, of breder, als voedingsmiddel is al ongeveer tweeduizend jaar oud en bezat een flinke portie educatieve waarde.… Lees verder →

  • Ragoutkroketten

    Geschiedenis van de snack

    Als we het over de hartige snacks uit de banketbakkerij hebben, spreken we deels over gefrituurde producten. De kroket bijvoorbeeld was in de 19e en begin 20e eeuw HET visitekaartje van de luxe banketbakker. Er werd niet op neergekeken als zijnde ‘junkfood’. Integendeel. De kroket… Lees verder →

  • bladerdeeg uitrollen

    Bladerdeeg: bij toeval ontdekt

    Algemeen wordt verondersteld dat korstdeeg uit Frankrijk afkomstig is. Dit komt vooral omdat de meeste anekdotes die over het ontstaan van bladerdeeg in omloop zijn, uit Frankrijk komen. De meest recente verklaring voor de ontdekking is te vinden in de Dictionnaire Universel de Cuisine van… Lees verder →

  • pastei

    Over pasteien en pasteifestijnen

    Het begrip ‘taart’ kent veel varianten. Vroeger werd er qua benaming geen onderscheid gemaakt tussen de hartige en zoete soorten. Wat wij tegenwoordig een pastei noemen, gevuld met vis, vlees, groente of andere hartige ingrediënten, werd eeuwenlang ook ‘taart’ genoemd. Pasteien vormden door de eeuwen… Lees verder →

  • abraham

    Verjaardagen

    Verjaardagen zijn bijzondere feestdagen in het leven van een mens. Helemaal bijzonder zijn mijlpalen als het bereiken van de 50e, de 60e of 70e verjaardag. Van oudsher werden deze dagen opgesierd met het schenken van brood- of koekpoppen aan het feestvarken. Bijbelse oorsprong De traditie… Lees verder →

  • oogstbrood 1977 1

    Oogsttijd

    Sint Japik Voor de oogst trok gewoonlijk de hele buurt in optocht naar de velden, soms met versierde wagens en in speciale kleding. In Twente bijvoorbeeld droegen de vrouwen de witte Sint Japiksdracht, zo genoemd naar de heilige aan wie de dag gewijd is en… Lees verder →

  • colombijntjes

    Colombijntjes

    Colombijntjes Colombijntjes: een prachtige naam voor een luchtige lekkernij die vroeger vooral in trek was bij kinderen. Het cakeje werd ook gegeten als kraamgebak, besmeerd met boter en bestrooid met muisjes. Getooid met een feestelijk vlaggetje voor de pasgeborene werden colombijnen dan genuttigd onder het… Lees verder →

  • recept_1928 olympiadegebak 3

    Olympiadegebak

    Op 27 juli vindt in Londen de opening plaats van de Olympische Spelen. In 1928 was Amsterdam gastheer van het mondiale sportfestijn. Voor de Mokumse banketbakkers was dit reden om via een wedstrijd een Olympisch koekje, een gebakje en een taart te introduceren. Olympiadekoekje De… Lees verder →

  • recept_Hasseltse speculaas

    Hasseltse specialiteiten

    Streekrecepten en lokale specialiteiten zijn voor iedere brood- en banketbakker een uitgelezen mogelijkheid om zich te onderscheiden, met name in het toeristenseizoen. Een inventarisatie in het Belgische Hasselt leverde maar liefst 50 lokale lekkernijen op waaronder scheermoelen, vinstermieke en Hasseltse speculaas. De inventarisatie werd verricht… Lees verder →

  • recept_den hartigh

    Rotterdamse Maasstroompjes

    Enkele weken geleden besteedden we aandacht aan de Amsterdamse koggetjes. Om geen olie op het vuur te gooien waar het de eeuwige broederstrijd tussen Mokum en Rotterdam betreft, duiken we ditmaal in de herkomst van enkele Rotterdamse specialiteiten waaronder de Maastunneltjes en Maasstroompjes. In de jaren… Lees verder →

  • Luilakbollen 4

    Luilakbol

    Degene die op zaterdag vóór Pinksteren het laatst uit zijn bed kwam, werd eruit gejaagd en was de luilak en moest het gezin op warme bollen trakteren. Dit gebruik is terug te voeren naar voorchristelijke tijden en moet gezien worden als de verjaging van de… Lees verder →

  • affiche 4

    Moederdag met de Franse slag

    Mensen over de hele wereld eren hun moeders al duizenden jaren. In de prehistorie werd de naam ‘moeder’ gegeven aan dingen en plaatsen die door de mens werden geliefd en geëerd: Moeder Aarde, Moeder Natuur, enz. Tijdens de Middeleeuwen was ‘Moeder Zondag’ een religieuze feestdag… Lees verder →

  • Palmpaasoptocht in Drente-foto F0840

    Kukelhanen en zonneraderen voor Palmpasen

    Ieder jaar lopen in het weekeinde van Palmpasen duizenden kinderen trots te paraderen met hun haantjes en zwaantjes van brood, versierd met krentenoogjes, buxustakjes, slingers, noten en andere vruchten. Het feest kent zowel een heidense als een christelijke oorsprong en is deels een herinnering aan… Lees verder →

  • april fool's day

    1 aprilviering

    1 april is voor velen een dag van lolbroekerij.  In vroeger eeuwen haakten de bakkers in op deze dag met het produceren van speciaal 1 aprilgebak. Die traditie is in ons land verloren gegaan, maar leeft in het buitenland nog volop. Lange neuzen Op school… Lees verder →

  • nonnevot

    Nonnevotten voor de vastenperiode

    Of het woord ‘nonnevot’ nu inderdaad verwijst naar het achtereind van een varken of naar de bips van een kloosterzuster, doet er niet zoveel toe. Deze in vet gebakken knoopbroodjes horen thuis in koude, winterse perioden en geven
    Lees verder →

  • bruidstaart_grace_kelly

    Bruidsgebak

    Introductie Bruidsgebak op schrikkeldag Schrikkeldag op 29 februari is voor veel mensen een bijzondere dag omdat ze dan ‘eindelijk’ weer hun verjaardag, trouwdag of andersoortige feestdag ècht kunnen vieren. In dit kader benoemen we enkele bijzondere soorten huwelijksgebak zoals de dukatenkakker en de bruidstulband. Aan… Lees verder →

  • koggetjes

    Koggetjes

    Introductie Amsterdamse koggetjes Het smakelijke koggetje is nu overal  verkrijgbaar, maar dat is wel eens anders geweest. In 1934 werd in Amsterdam een wedstrijd uitgeroepen om een nieuw lokaal koekje te ontwikkelen; winnaar werd het koggetje. Wat volgde was een felle promotiestrijd tussen de neutrale… Lees verder →

  • koffiebroodjes_small_

    Mexicaanse koffiebroodjes

    Introductie In vakanties en tijdens studiereizen of werkzaamheden over de grens maken we kennis met (soms) verre oorden en andere eetgewoonten. We worden er geïnspireerd door exotische ingrediënten en / of nieuwe smaken. Daarom dit keer vanwege de vakantieperiode een recept uit Mexico: Papa ‘roti’… Lees verder →

  • Ambachtelijk suikerwerk van Alain Bourdet

    Likeurbonbons

    Introductie Tal van uitvindingen zijn te danken aan het toeval. Denk maar aan de Egyptische slaaf die het gerezen brood ontdekte. De Fransman Gilé werd door een ongelukje de uitvinder van een nieuwe methode om likeurbonbons te maken. Aan Gilé, de meesterknecht van een suikerwerker… Lees verder →

  • worstenbroodjes2

    Worstenbroodje

    Introductie Verloren Maandag of Koppermaandag De eerste maandag na Driekoningen stond bekend als Koppermaandag. Omdat deze dag – na al het feestgewoel van de Joeltijd – vaak als werkdag verloren was, werd de dag als extra feestdag gebruikt. Een extra ‘alibi’ voor de feestgangers om zich… Lees verder →

  • IJs uit Kabul

    Traditioneel Afghaans ijs

    Anders dan anders, gaan we het deze keer hebben over ijs. IJs uit Afghanistan, welteverstaan. In Afghanistan, waar de koelkast geen gemeengoed is, wordt ijs nog steeds gemaakt op de ouderwetse manier. Eigenlijk op de manier zoals wij dat vroeger in Nederland deden. In het… Lees verder →

  • recept_kontekloppers_uit_tiel

    Smultieten

    Introductie Over smultietjes, kontkloppers en riooldrab Annie M.G. Schmidt zei ooit: ‘Seks en snoep zijn een beetje hetzelfde, alle twee zonde’. In deze laatste aflevering van het jaar geven we enigszins toe aan de zonde van het eten van snoepgoed en andere lekkernijen met bijzondere namen… Lees verder →

  • recept_1937_kerstpudding

    Kerstpuddingen

    Introductie Er zijn warme en koude puddingen maar steeds zijn de basisgrondstoffen hetzelfde: melk, room, eieren (of bestanddelen van eieren), kristalsuiker en een aromatische stof als bijvoorbeeld vanille. Een luxe pudding voor de Kerst is nog steeds een geliefd dessert. Geschiedenis van de pudding Het… Lees verder →

  • 1939_ham_moskovisch_beslag

    Hammen en zalmstaarten

    Introductie Hammen, harten en zalmstaarten waren geliefde lekkernijen voor de feestdagen aan het eind van het jaar met name Sint Nicolaas. Het gebak werd vooral gemaakt van amandelbeslag, dat mals en zacht was en nauwelijks vulling nodig had. Na het bakken werden de modellen geabricoteerd,… Lees verder →

  • olie

    Vet gebak

    Introductie Boter-, reuzel-, reuzelboter- en raapoliegebak Het frituren van deeg zou volgens sommigen ontstaan zijn in de bakkerijen van farao Ramses III. Andere deskundigen beweren dat tijdens de wintermaanden ook in onze Lage Landen werd gefrituurd omdat men door het eten van vetproducten beter bestand was… Lees verder →

  • bakkersjongen_uit_nieuwendam_tussen_duivekaters_omstreeks_1950

    De duivekater: een oud-Hollands midwintergebak

    Introductie De duivekater was vooral in de eerste helft van de 19e eeuw bijzonder geliefd, met name in Noord – Holland, in en om Amsterdam, in de Zaanstreek en in Waterland. De merkwaardige, langgerekte feestbroden met hun knobbels aan het uiteinde behoren van oudsher thuis… Lees verder →

  • recept_macaronletter

    Macarons

    Introductie De dagen van spijs, amandelen en rijk gevulde najaarsbroden breken weer aan, reden waarom we ditmaal de macarons onder de aandacht brengen. In Limburg en met name in Venlo en omgeving bakte men op hoogtijdagen de Amandelmacaronletters. Deze staken in veel gevallen zelfs de… Lees verder →

  • louis_camps_de_uitvinder_van_de_camps_moppen_mobile_

    Moppentrommel

    Introductie Er zijn zoete en knapperige moppen, botermoppen, amandelmoppen, suiker – en stroopmoppen. Elke zichzelf respecterende stad of streek ontwikkelde ooit wel zijn eigen mop, karakteristiek van smaak en vorm, steeds op basis van een boterdeeg. Met de Camps-mop en de Weespermop bent u alvast verzekerd… Lees verder →

  • sneetje_vruchtensalade_jaren_50

    Fruitreceptuur

    Introductie Fruitreceptuur uit de 19e eeuw Zo’n 150 jaar geleden golden de zorgvuldig met de hand geschreven receptenboekjes van grootvader en overgrootvader als DE leidraad binnen de banketbakkerij; als ware schatten werden deze schriftjes vol familie- en bedrijfsgeheimen bewaard. Ze stonden vol met vruchtengeleien en… Lees verder →

  • abrikozen2

    Spaanse abrikozenkantjes

    Introductie In 1683 maande de Amsterdamse dokter Stephanus Blankaart zijn lezers vooral geen ‘ooft’ of fruit te eten vanwege de slechte zuren en suikers. Wij leggen zijn welgemeende adviezen naast ons neer en bieden u ditmaal een recept met abrikozen. Stephanus Blankaart, Medicinae Doctor en… Lees verder →

  • ulevellen_strip

    Ulevellen, nostalgische snoepjes met volkswijsheden

    Introductie Dit keer staat een ambachtelijk snoepje centraal dat velen van ons nog kennen uit onze jeugd: de ulevel. Deze rechthoekige, platte lekkernij was vooral populair op kermissen in Noord – Limburg. Ook elders was het snoepje geliefd, mede vanwege de kleurige wikkels met volkswijsheden,… Lees verder →

  • sb_stoetbomen_small_

    Stoetbomen op de eerste schooldag

    Introductie De eerste schooldag is voor veel kinderen een spannende dag. In diverse dorpen op het Groningse platteland wordt de overgang van kleuter naar kind gevierd met het schenken van stoetbomen en andere lekkernijen. Een prima mogelijkheid voor elke bakker om zich promotioneel in de… Lees verder →

  • poolse_oogstoptocht

    Mastellen voor de oogstperiode

    Introductie Sint Jacob of Sint Japik valt op 25 juli, de dag die van oudsher gezien werd als oogstdag. De oogst was overal ter wereld aanleiding tot symbolische rituelen en feestelijke maaltijden. Bestellen of mastellen werden niet alleen gegeten bij geboorten en begrafenissen maar ook… Lees verder →

  • de_speculaasvrijers_of_hylickmakers_worden_met_eigeel_bestreken_

    Kermiskoek

    Introductie Zon, vrolijkheid, zwieren en zwaaien. Voor velen was en is de kermis dé gelegenheid om eens even ‘los’ te gaan. De ambachtelijke bakkers droegen met bijzondere kermiskoeken bij aan de feestelijkheden in hun dorp of stad.  Kermiskoek De kermis was voor jongeren vroeger een… Lees verder →

  • deeg_wordt_gereed_gemaakt_in_een_de_houten_trog

    Hoornse broeder

    Introductie De Hoornse Broeder – een rijkelijk gevuld krentenbrood – kennen we van Vastenavondtradities en als geboortebrood. Tegenwoordig is de Broeder bij uitstek een luxe brood dat wordt gewaardeerd als presentje of relatiegeschenk, ook door vakantiegangers. Minder bekend is dat de Broeders ook Zusters hadden. … Lees verder →

  • apples

    Appelsoufflé en compote van de hertogin

    Introductie Wat onze voorouders al wisten en wat wij in onze consumptiemaatschappij met zijn voedingskilometers nu weer herontdekken: maak gebruik van seizoensvruchten voor de lekkerste smaken. In deze aflevering staat de appel centraal. Inmaak van vruchten Luxe banketbakkers zorgden er overigens vroeger voor dat ze… Lees verder →

  • luilakbollen_museum

    Luilak

    Introductie Luilak was van oorsprong een heidens feest, dat in het teken stond van het sterven van de Germaanse winterdemon. Het latere christelijke pinksterfeest markeert immers het begin van de zomer, en de winterdemon moest worden uitgedreven door hem uitbundig te bespotten. Dit zou de… Lees verder →

  • een_wikkel-_of_bakerkindje_stond_aan_de_wieg_van_de_trisjes

    Trisjes

    Introductie De geboorte van prinses Beatrix op 31 januari 1938 leidde tot een koortsachtige bedrijvigheid onder bakkers om de viering luister bij te zetten. Dit gebeurde deels met oude vertrouwde recepten en deels met nieuw ontwikkelde producten. Trisjes De geboorte van prinses Beatrix leidde destijds… Lees verder →

  • paasbrood1

    Paaschbrood

    Introductie Een Paasontbijt of – brunch met familie of vrienden is een prima start van het Paasweekend. Dat vond men blijkbaar ook al in de 19e eeuw. Met deze historische variant komt u goed voor de dag voor een gezellig samenzijn. Recept: Paaschbroodjes uit 1804… Lees verder →

  • lodewijk-xv

    Eierkoeken

    Introductie Hartige ‘eijerkoeken’ uit de 18e eeuw Eieren maar ook dieren als hazen en konijnen symboliseren van oudsher vruchtbaarheid. Geen wonder dat eierkoeken en Pasen sinds eeuwen een twee- eenheid vormen. Dit recept voor ‘eijerkoeken’ uit 1768 laat zien dat er ook hartige varianten waren.… Lees verder →